Sekrety zdrowego odżywiania w kuchni chińskiej

 Filo­zo­fia zdrowia w Tra­dy­cji Medy­cyny Chiń­skiej for­mo­wała się w sys­te­mo­wych powi­no­wac­twach teorii Yin i Yang oraz Pięciu Ele­men­tów (U-Sing). Roz­wi­nęła się w Chinach na początku IV wieku p.n.e. I często bywa nazy­wana teorią „wza­jem­nych wpływów między materią a czło­wie­kiem”. Jest tak okre­ślana, gdyż stanowi uni­kalny przy­czy­nek do teorii, że Wszech­świat, tak samo jak orga­nizm, składa się z dyna­micz­nych i współ­pra­cu­ją­cych ze sobą sił.

 Dyna­mizm zaczyna prze­ja­wiać się wtedy, kiedy zubaża się rów­no­waga pomię­dzy siłami o wła­ści­wo­ściach Yang i wła­ści­wo­ściach Yin. We współ­cze­snej ter­mi­no­lo­gii można powie­dzieć, że Yang odpo­wiada wszyst­kiemu, co jest aktywne, eks­pan­sywne, odśrod­kowe, agre­sywne, wyma­ga­jące, bie­gu­nowo nega­tywne. W tych samych ter­mi­nach Yin oznacza wszystko to, co struk­tu­ralne, rze­czy­wi­ste, ścią­ga­jące, dośrod­kowe, czułe (wraż­liwe), zacho­waw­cze, bie­gu­nowo pozy­tywne.

 Zdrowie w kon­cep­cji Yin i Yang można zde­fi­nio­wać jako zdol­ność orga­ni­zmu utrzy­my­wać w har­mo­nii te wła­ści­wo­ści. Przy tym sto­su­nek Yin i Yang powi­nien być jak 5 do 8. Różnica w 3 jest ściśle dotrzy­my­wana we wszyst­kich żywych orga­ni­zmach. Nazywa się „kory­ta­rzem życia”. Granice kory­ta­rza życia ściśle zwią­zane są ze stanem ener­ge­tycz­nych struk­tur orga­ni­zmu. Stan ten wprost zależy od spo­so­bów zasi­la­nia ener­ge­tycz­nych struk­tur. Znanych jest pięć spo­so­bów zasi­la­nia ener­ge­tycz­nych struk­tur orga­ni­zmu, a jednym z nich jest poży­wie­nie.

 W tra­dy­cjach chiń­skiej kuchni każdy produkt żyw­no­ściowy jest roz­pa­try­wany jako produkt o wła­ści­wo­ściach Yang lub Yin. Jeżeli kory­tarz życia orga­ni­zmu ma ten­den­cje prze­miesz­cza­nia się w stan Yin - to należy używać pro­duk­tów o wła­sno­ściach Yang. I odwrot­nie - przy ten­den­cji do stanu Yang - używane są pro­dukty o wła­ści­wo­ściach Yin. Bez­myślne spo­ży­wa­nie jakie­goś pro­duktu o pewnych wła­ści­wo­ściach może dopro­wa­dzić do zabu­rze­nia rów­no­wagi kory­ta­rza życia.

 Ten­den­cje do prze­by­wa­nia w stanie Yang lub w stanie Yin zmie­niają się w cyklu dobowym co 2 godziny. Sztuka spo­ży­wa­nia jedze­nia w kul­tu­rze chiń­skiej pole­gała na tym, żeby w tych prze­mia­nach zacho­wać sta­bil­ność kory­ta­rzy życia przez spo­ży­wa­nie jakie­goś pro­duktu o prze­ciw­nej wła­ści­wo­ści ku panu­ją­cemu stanowi Yin lub Yang. Możemy dostrzec w tym ana­lo­gię ze stat­kiem morskim, który na burz­li­wych wodach zacho­wuje swoją sta­bil­ność przez prze­pom­po­wy­wa­nie wody między cyster­nami bala­sto­wymi lewej a prawej burty.

 W tra­dy­cjach chiń­skiego spo­ży­wa­nia i przy­go­to­wa­nia jedze­nia nie ma trzy­ra­zo­wego posił­ko­wa­nia. Prze­ciętny Chiń­czyk spożywa coś co każde dwie godziny. To spra­wiło, że nawet zwykłe przy­wi­ta­nie z chiń­skiego dla nas dosłow­nie tłu­ma­czy się jak „czy jadłeś dzisiaj?” Jedze­nie dla Chiń­czyka to regu­la­cja ener­ge­tycz­nego balansu, a nie zwykłe uzu­peł­nie­nie w kalorie.

 Mój kolega nie­dawno powró­cił z Chin. Zwie­dza­jąc nowe kraje, swoje zna­jo­mo­ści z nimi zawsze zaczy­nał od kuchni. Tym razem również nie odstą­pił od swojej reguły. Był pod wra­że­niem róż­no­rod­no­ści i obfi­to­ści potraw chiń­skiej kuchni. W jego wypra­wie asy­sto­wały mu dwie Chinki. Kiedy on pro­po­no­wał im coś z karty dań, ku jego zasko­cze­niu zawsze wybie­rały coś „nie­smacz­nego” z punktu widze­nia mego kolegi, powiedzmy - kacze łapki. Tak, te z błonami! Jego zdaniem - nie było w tym nic pożyw­nego poza tym, że były posy­pane różnego rodzaju ziołami i przy­pra­wami. Pomy­ślał, że jego asy­stentki krępują się i nie chcą narazić go na koszty. Wtedy też dostał lekcję na temat sensu kuchni orien­tal­nej.

 W Orien­cie nie ma przy­go­to­wa­nia posił­ków zgodnie z zachod­nim har­mo­no­gra­mem. Zada­niem kucha­rza jest pod­trzy­my­wa­nie ener­ge­tycz­nego statusu sytu­acji, jakie­goś wyda­rze­nia, w końcu - ener­ge­tycz­nej rów­no­wagi orga­ni­zmu kon­kret­nej osoby. Więc kucharz musiał być wta­jem­ni­czony w kon­cep­cje Yin - Yang oraz Pięciu Prze­mian. Sztuką przy­go­to­wa­nia nato­miast było to, jak kucharz potra­fił z pro­duktu, powiedzmy, o wła­ści­wo­ści Yin przy­go­to­wać danie o wła­ści­wo­ści Yang i odwrot­nie.

 To, co my w swoich mia­stach nazy­wamy chińską kuchnią, to w istocie McDo­nald w chiń­skim wyko­na­niu.

 Nie ma nic wspól­nego ze strony zdro­wego odży­wia­nia w rozu­mie­niu Chiń­czyka, gdyż euro­pej­skiemu spo­żyw­cza­kowi brakuje wiedzy w tym zakre­sie. A co za tym idzie - znów przy­czy­nia się to do robie­nia śmiet­nika z wła­snego żołądka!